Managementboek.nl gebruikt cookies.

De kracht van organisch leiderschap

Nederlandstalig | Gebonden
(14)
Verkooppositie: #44
63 dagen in de top 100
Onze prijs: € 31,90
Vandaag voor 23:00 uur besteld,
morgen in huis.

Video

Samenvatting

Dit is het eerste Nederlandse boek over organisch leiderschap en bevat concrete handvatten om de autonomie en bevlogenheid van mensen te vergroten.

Klantvragen en behoeften van medewerkers veranderen zo snel dat de traditionele manier van werken tekort schiet. In de natuur heeft het organisme dat de beste verbindingen legt, zich goed aanpast en zichzelf reproduceert de grootste...Toon volledige samenvatting

Inhoudsopgave

Introductie 13

Fase 1 Ontginnen: voorbereiden wat nodig is 24
Praktijkverhaal Bakker van Maanen 27
1 Bewustzijn vergroten 35
Praktijkverhaal GGD West-Brabant 53
2 Vernieuwing aanwakkeren 61

Fase 2 Zaaien en kiemen:
verbeelden van de mogelijkheden 78
Praktijkverhaal Heembouw 81
3 Richting bepalen 89
Praktijkverhaal Bodegraven Reeuwijk 107
4 Verbinding aanmoedigen 115

Fase 3 Groeien: vormgeven hoe het eruit kan zien 132
Praktijkverhaal Computest 135
5 Inrichting ontwerpen 143
Praktijkverhaal Familiehulp 163
6 Afstemming stimuleren 171

Fase 4 Bloeien: verwezenlijken wat we willen 188
Praktijkverhaal Bunnik Plants 191
7 Samenwerking cultiveren 199
Praktijkverhaal Hollands Kroon 217
8 Ondersteuning organiseren 227

Fase 5 Vrucht dragen: verspreiden van de resultaten 248
Praktijkverhaal Vierstroom Zorg Thuis 251
9 Vooruitgang boeken 259
Praktijkverhaal Incentro 279
10 Beweging vergroten 287

Alle hoofdstukken in een notendop 305
Noten 309
Bronnen 313
Over de auteur 319
Dankwoord 320

Specificaties

EAN:9789462762794
Taal:Nederlandstalig
Bindwijze:Gebonden, 320 blz.
Uitgever:Management Impact
Druk:1e druk, 2018

Over Ronald van der Molen

Ronald van der Molen is werkzaam als organisatieadviseur en leiderschapscoach. Vanuit zijn bedrijf Transformatio begeleidt hij leidinggevenden, teams en organisaties die stevig willen of moeten veranderen zodat ze floreren. Daarnaast verzorgt hij keynotes en workshops over de kracht van organisch leiderschap.

Ronald gebruikt lessen uit de natuur zodat leiders anders naar hun vak gaan kijken en geniet ervan als eikels in bomen veranderen. Hij is columnist bij Management Team, Management Impact, HR Praktijk en Managersonline.

Ronald van der Molen heeft een website op
https://www.transformatio.nl.

Lezersrecensies

ACTUEEL en NODIG boek!

17-05-2019 | G. Groenewoud

Dit boek sluit naadloos aan bij de trends en ontwikkelingen op het gebied van leiderschap en economie.

Een prachtig voorbeeld is het voorbeeld van Buurtzorg over het verschil tussen NIEUW leiderschap en Old Skool top-down management. Resultaat ministens 10.000.000 euro beter!

Een paar citaten uit de column van de managementsite:

Hoe verander je een hiërarchische organisatie in een zelfsturende?

‘Toen Jos de Blok met Buurtzorg begon, had hij het makkelijk. Hij kon gewoon een nieuwe organisatie neerzetten. Wij moeten het doen met een bestaande organisatie en medewerkers die niet willen veranderen.’ Ik heb het managers bij herhaling horen zeggen. Hun argument gaat inmiddels niet meer op, want in april 2016 nam Buurtzorg ruim 2.300 medewerkers van het failliete TSN Thuiszorg over. Door de nieuwe manier van organiseren worden cliënten beter geholpen, hebben medewerkers het meer naar hun zin en kunnen de overheadkosten tot een minimum worden beperkt. Hierdoor is een verlieslatende organisatie in één klap winstgevend geworden.

‘Om te beginnen hebben we ons afgevraagd: waar is thuiszorg voor bedoeld, welke problemen hebben mensen, wat kunnen we doen om te helpen? Ons uitgangspunt daarbij is dat medewerkers hun werk onderling kunnen regelen. Daar hebben ze geen managers voor nodig.’
We hebben medewerkers voorgelegd: “Dit is wat we willen, zie je dat zitten?’ Toen kwamen er vragen uit de zaal zoals: “Krijgen we dan die en die manager nooit meer te zien?’ “Ja”, zei ik dan, “dat klopt” Er volgde een luid applaus.’ Jos begrijpt die opluchting wel: ‘De managers van TSN dicteerden hoeveel minuten je over het schoonmaken van de plee mocht doen. Belachelijk. Op een gegeven moment werden medewerkers zelfs geïnstrueerd om niet met hun cliënten te praten. Want dan konden er discussies ontstaan met een negatieve afstraling op TSN.’
Afhakers
Niet iedereen reageerde positief op het voorstel, geeft Jos toe. ‘Sommige medewerkers vonden het niet eerlijk dat ze managementtaken moesten uitvoeren, zonder dat ze daar een managementvergoeding voor kregen.
‘We hebben de piramide van TSN van de ene op de andere dag veranderd in een netwerk van tweehonderd volkstuintjes. Nu is het aan de medewerkers om hier organisch in te groeien.’
Eenvoudige filosofie
Ook Jos de Blok erkent dat zo’n verandering tijd kost. ‘Veel mensen zijn het afgeleerd om zelf de regie te voeren op hun werk. Als een leidinggevende dit keer op keer ontmoedigt, pas je je na verloop van tijd aan. Thuis vraagt je partner misschien nog: hoelang laat je je nog koeioneren?’ Jos heeft geleerd dat het cruciaal is om heel kritisch te zijn op zaken die macht uitoefenen op anderen.
Verder over:

...Een enorme kloof tussen de top en de werkvloer. Leiderschap en management gaan vaak over macht; ze worden genomen in plaats van gegeven. Dat werkt een tijdje, maar dan heb je mensen uitgeperst en werkt het niet meer.

Ook in zakelijk opzicht staat de stichting er goed voor. De overheadkosten van Familiehulp zijn beperkt tot 8 procent. Mede daardoor kan de organisatie weer een bescheiden winst draaien, terwijl TSN een verlies maakte van 10 miljoen euro per jaar.
Het ziekteverzuim is sinds de doorstart gedaald van 12 procent naar 4,5 procent.’ Alhoewel zelfsturing ooit is begonnen in een productieomgeving wordt er vaak gedacht dat het alleen werkt met hoogopgeleide medewerkers. Dit vooroordeel wordt door de medewerkers van Familiehulp tenietgedaan. Marina geeft vol trots een voorbeeld: ‘Eén van de huishoudelijke hulpen heeft zich zo kunnen ontwikkelen dat ze regiocoördinator is geworden. Ze heeft initiatief getoond toen er een vacature was en nu coacht ze andere teams. Prachtig toch?’

Het hele artikel treft u aan op: https://www.lerendeleiders.nl/leiderschap-in-de-zorg/hoe-verander-je-een-hierarchische-organisatie-in-een-zelfsturende

Het boek ‘De kracht van organisch leiderschap‘. inkijken of bestellen? https://tinyurl.com/y3bvkver
……………………………………………………………………………………………………




Organisch leiderschap is natuurlijk

19-04-2019 | P. Hiemstra

Lees recensie >
Vanaf 2000 is er een nieuwe trend in leiderschapstheorieën waarneembaar stelt Van der Molen; organisch leiderschap. De drijvende gedachte achter organisch leiderschap is dat oudere modellen van leiderschap te veel afhankelijk zijn van de enkeling of van een kleine groep aan de top. Dit zorgt ervoor dat organisaties weinig flexibel en innovatief zijn.In het paradigma van organisch leiderschap verschuift de focus van de persoon van de leider naar het proces in de groep. Leiderschap is niet langer gebonden aan specifieke posities en rollen, maar het ‘komt op’ al naar gelang het onderwerp of het product dat aan de orde is. Richtig, samenhang en actie ontstaan door gedeelde visie en waarden die voortkomen uit voortdurende en intensieve interactie tussen mensen in de organisatie. Dit maakt de organisatie buitengewoon flexibel, waardoor zij zich snel kan aanpassen aan veranderende omstandigheden. Een nadeel is de hoge mate van onzekerheid en de rusteloosheid die kan ontstaan. Lang niet iedereen kan goed presteren in zo’n organisatie. Bovendien is organisch leiderschap sterk afhankelijk van de mate waarin mensen zichzelf kunnen aansturen en motiveren, het zogeheten ‘zelf leiderschap’. Dat is niet in alle culturen en omstandigheden een reële verwachting. Het aardige aan dit mensgerichte boek is dat Van der Molen consequent zijn heldere theoretische beschrijving koppelt aan zijn grote liefde voor de natuur. Kort samengevat: "Een eikel leeft vanuit de gedachte: what’s in it for me? Een boom leeft vanuit de gedachte: what’s in me for you?“.

Vernieuwende kijk op leiderschap

20-11-2018 | M.N.C. Schouten

Lees recensie >
Leiderschap in het licht van zaaien en oogsten. Een boeiend boek dat je helpt om aan te sluiten bij de veranderingen in de maatschappij en je laat zien wat dit betekent voor jouw rol als leidinggevende. Aanrader!

Een echte aanrader!

20-11-2018 | M. Rouwendal

Lees recensie >
Heb je het gevoel dat je bedrijf onvoldoende wendbaar is en dat de ingezette veranderingen niet snel genoeg worden opgepakt? Dan is dit boek een echte aanrader. Ronald geeft je inspirerende inzichten en concrete handvatten waar je direct mee aan de slag kunt.
– Patrick van der Leelie, algemeen directeur bij NVD Beveiligingsgroep, het oudste beveiligingsbedrijf van Nederland

Aanrader voor 21ste eeuw

20-11-2018 | T.M. Bunnik

Lees recensie >
‘Ronald maakt het ongrijpbare, grijpbaar. Een broodnodige samensmelting van wetenschappelijk onderzoek en praktijkcasussen om het gedachtegoed van zelforganisatie verder te duwen. Hij schets de contouren − concreet en helder − voor het leiderschap dat we nodig hebben in deze 21ste eeuw.’

“Must read” voor organisch leiderschap

20-11-2018 | R.J.G. Schaap

Lees recensie >
‘Middenin mijn ontdekkingsreis naar organische vormen van leidinggeven en organiseren was dit boek voor mij een feest van herkenning, inspiratie en motivatie. Een “must read” voor iedereen die wil werken aan een eigentijdse en wendbare organisatie.’
– Robin Schaap, CFO van Koppert Cress BV

Meer werkvreugde en succes

19-11-2018 | P.S. Kranenburg

Lees recensie >
‘Het bouwen van organisaties met nieuwe structuren vergt lef. Verantwoordelijkheid delegeren moet je durven. Maar als het je lukt, betaalt het zich dubbel terug: in werkvreugde en succes. Laat dit boek er een eerste of tweede aanzet toe zijn. Een aanrader!’
Pieter Kranenburg - Oprichter en directeur van Craftsmen.nl - Software Engineers

Aanrader voor elke leider

19-11-2018 | A.J.C. Gijsbertsen

Lees recensie >
Toegankelijk geschreven. Mooie cases uit de praktijk die de inhoud kleur geven. Behulpzaam voor alle soorten organisaties, profit en non-profit. Aanrader!

Recensies (13)

Recensie door Nicole Verhoeven 

De kracht van organisch leiderschap raakte mij vanaf het begin. Ronald van der Molen geeft antwoorden op dat wat puzzelt. Het is bovendien een prachtig vormgegeven boek.

De traditionele manier van werken verandert; wat hebben medewerkers nodig om te floreren? Aan de hand van 5 fases van verandering en 10 grondbeginselen ontdek je hoe je het leiderschap in anderen kunt aanwakkeren. Laat je inspireren!

Er zijn twee bewegingen gaande die vragen om organische vormen van werken: de veranderende economie die ervoor zorgt dat mensen zich afvragen: ‘bestaan mijn baan en bedrijf over 10 jaar nog?’ en de veranderende maatschappij; de trend is meer aandacht voor verbinding, wendbaarheid en zelfredzaamheid. Transities naar wendbaarheid en zelforganisatie zijn ingrijpende en complexe processen. Hoe geef je leiding aan deze veranderingen? Onder andere door de inzet van de 5 fases van veranderprocessen;

Fase 1; Ontginnen en voorbereiden wat nodig is;

Fase 2; Zaaien en Kiemen

Fase 3; Groeien; vormgeven hoe het eruit kan zien

Fase 4; Bloeien; verwezenlijken wat we willen

Fase 5; Vrucht dragen; verspreiden van de resultaten

De fases hebben een cyclisch karakter; worden meerdere keren doorlopen en zijn vooral geen blauwdruk.

Bij iedere organisatie is de startsituatie, de cultuur en de aanpak anders. Dit is allemaal van invloed op het resultaat. Wat wél altijd lijkt te werken zijn de grondbeginselen:

- Mensen willen niet verdorren maar floreren. Faciliteer hen

Vergroten van bewustzijn; zijn de medewerkers bevlogen en betrokken? Autonomie, binding en competentie zijn de psychologische basisbehoefte van de mens. De bevrediging van deze behoeften is een belangrijke voorwaarde om optimaal te kunnen functioneren.

- Vernieuwing komt alleen tot stand via een vernieuwde weg. Wees creatief

Ga niet vernieuwen met het oplossen van problemen maar ga vernieuwen met verlangens, creëer nieuwe mogelijkheden. Deze verandering gaat over willen; sense of belonging in plaats van sense of urgengy. Richt je op stimulerende processen, kies een aanpak die past bij de gewenste situatie en ben je bewust van je dubbelrol.

- Als jij het niet voordoet doen andere het niet na. Geef richting

Leiderschap is een proces van invloed dat richting en samenhang aangeeft aan een groep mensen en hen aanzet tot actie. Wie het weet mag het zeggen, coachend leidinggeven en flexibel leidinggeven. Zorg voor betekenis, beleving en beweging.

- Mensen zijn belangrijker dan structuren. Maak ruimte

Stel mensen centraal in plaats van het systeem, laat mensen hun talenten ontdekken. Stimuleer slimme interactie en erken medewerkers. 

- Er bevinden zich meer hersenen buiten je hoofd dan erbinnen. Stel vragen

Stimuleer bewustwording; stel welke, wat, wie en wanneer vragen. Ontwerp de organisatie op de ontwikkeling die deze doormaakt.

- Leiderschap bevindt zich overal in de organisatie. Activeer het

Iedereen mag besluiten nemen, voorwaarde is wel dat je advies inwint bij diegene die er verstand van hebben.

- Mensen kunnen veel meer dan je denkt. Creëer uitdaging

Team helpen om optimale resultaten te behalen door een gemeenschappelijk doel te stellen, individuele doelen te stellen, een gezamenlijke aanpak te kiezen en door integrale afstemming.

- Je kunt mensen tevoorschijn luisteren. Wees stil

Leer luisteren naar de vakmensen die met de klanten werken. Meer kennis leidt niet tot beter gedrag. Optimaliseer de dagelijkse omgeving waarbinnen teams werken.

- Elke dag doen mensen mooie dingen. Vier dat

Vooruitgang wordt gestimuleerd door de sociale beloning; waarderen, zichtbaar maken en vieren. Maak van een gewone werkdag een goede werkdag.

- Geluk wordt groter wanneer je het deelt. Verspreid het

Denk niet ‘what’s in it for me’ maar ‘what’s in me for you’? Geluk heeft te maken met tevredenheid en vooruitgang boeken, je kunt je geluksgevoel vergroten door wat je doet.

Organisch leiderschap vraagt erom mensen te verbinden met hun morele besef; dienstbaarheid te tonen, vertrouwen te hebben in mensen, inventiviteit te stimuleren, voortdurend te werken aan relaties en verbondenheid, en mensen te stimuleren om het beste te geven voor de gemeenschap waar ze deel van uitmaken. Als leidinggevende gaat het erom het leiderschap in andere mensen aan te wakkeren. De verhalen in dit boek, de grondbeginselen en de inzichten helpen hierbij.

De kracht van organisch leiderschap is erg prettig om te lezen. De heldere beschrijvingen gecombineerd met onderzochte methodieken waren voor mij deels een feest van herkenning en gaven me nieuwe inspiratie.

Nicole Verhoeven studeerde ‘Management in de zorg’ en ‘Strategisch opleiden’. Daarnaast Is zij gecertificeerd PCC-coach bij de ICF.  Ze is momenteel werkzaam als Team coördinator HR; coach, trainer en projectleider. Haar website: www.nicolverhoeven.com

Nicole Verhoeven is zelfstandig HRD professional gespecialiseerd in leiderschap, medezeggenschap, teamcoaching, veranderen, projecten, advisering en trainen. Haar recensies komen tot stand in samenwerking met Expand Werving & selectie en interim-management voor HR-professionals.

Recensie door Eric van Arendonk RM 

Eindelijk eens een managementboek dat ook leuk is om te lezen. Ronald van der Molen heeft een prachtige metafoor gevonden in de natuur om organisch leiderschap in al zijn facetten uit te leggen. Gecombineerd met voorbeelden omtrent situaties waarbij organisch leiderschap al dan niet wordt toegepast maakt dat dit boek tot bijna een feest om te lezen.

Van der Molen gebruikt het groeien van een boom als leidraad voor zijn betoog. Waarbij het start met het ontginnen, het feitelijk voorbereiden wat er nodig is. Hij vertaalt dit naar organisaties als het bewustzijn vergroten en het aanwakkeren van vernieuwing. Dan gaat hij door naar zaaien en kiemen, het feitelijk groeien en bloeien en sluit af met het uiteindelijk vrucht dragen door de boom.

Ieder hoofdstuk begint met de uitleg wat een teler allemaal moet doen om zijn gewas tot optimale groei te laten komen. Wat ik sterk vind is dat hij dit laat volgen met een praktijkvoorbeeld in organisaties. Daarna komt zijn betoog in relatie tot organisch leiderschap. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een korte samenvatting, of zoals de auteur het treffend noemt het hoofdstuk in een notendop.

Reuze knap vind ik hoe de auteur je door het boek heen loodst en je continu geboeid houdt. Mij lukte het niet het boek even weg te leggen, ik heb het nagenoeg in één streep uitgelezen. Na het lezen snap je heel goed wat organisch leiderschap inhoudt en hoe je dat geleidelijk aan kunt invoeren. Dat kan al op kleine schaal waarbij je de effecten snel zult zien. Bedoeld of niet maar Van der Molen laat zien dat managers een andere rol in organisaties zullen moeten gaan aannemen en dat het niet ondenkbaar is dat het uiteindelijk een uitstervend beroep blijkt te zijn.

Het boek beveel ik aan, aan iedereen die zich bezighoudt met management in welke vorm dan ook. De kracht van organisch leiderschap verrijkt je inzicht en zet je aan tot nadenken. 

Eric van Arendonk RM is adviseur voor marketing, strategie en managementvraagstukken bij Florpartners BV. Hij is tevens voorzitter van het College van Register Marketeers, auteur van Neuromarketing en docent Marketing bij SRM.

Eric van Arendonk RM is adviseur voor marketing, strategie en managementvraagstukken bij Florpartners BV. Hij is tevens voorzitter van het College van Register Marketeers en doceert Marketing bij SRM.

Recensie door Sylvie van der Haar 

De natuur als inspiratiebron voor organisaties, het is niet nieuw. Inmiddels is er veel managementliteratuur die voortborduurt op dat idee. Toch weet Ronald van der Molen er met zijn smaakvol vormgegeven boek De kracht van organisch leiderschap een nieuwe dimensie aan toe te voegen.

Transities naar wendbaarheid en zelforganisatie zijn vaak ingrijpende en complexe processen, schrijft Van der Molen. Een blauwdruk voor zo’n verandering bestaat dan ook niet. Van der Molen gebruikt lessen uit de natuur, en ieder hoofdstuk begint met een inspirerend praktijkverhaal. Mooi aan deze verhalen is dat ze een realistische blik bieden op wat dat ‘organisch leiderschap’ nu eigenlijk betekent. En dat dat niet altijd zonder slag of stoot gaat. Een veelzeggende quote in het verhaal van Bakker van Maanen daarover: ‘Zelfsturing klinkt aantrekkelijk, maar een nadeel ervan is dat je gaat zien waar je werkelijk staat als organisatie’. In dit verhaal is de transitie van het bedrijf, een grote ambachtelijke bakker met 800 medewerkers, direct gekoppeld aan de persoonlijke transitie van de twee broers die aan het hoofd staan van dit familiebedrijf. ‘In plaats van overal wat van te vinden en te dicteren hoe het moet, heb ik geleerd om vragen te stellen, om los te laten en te faciliteren’, aldus een van de broers.

Het boek is overzichtelijk ingedeeld in een vijftal fases geïnspireerd op de natuur: ontginnen, zaaien en kiemen, groeien, bloeien en vrucht dragen. Daarnaast beschrijft Van der Molen tien grondbeginselen. Deze beginselen (voorbeeld: er bevinden zich meer hersenen buiten je hoofd dan erbinnen. Stel vragen) baseert hij op wetenschappelijk onderzoek, ondersteund door voorbeelden uit de praktijk, hetgeen ze een waardevolle toevoeging aan de fases maakt. Ze fungeren als een soort baken in de zoektocht naar wat organisch leiderschap is, en hoe je daar vorm aan geeft.

Ieder hoofdstuk eindigt met een korte samenvatting én de vraag ‘Wat betekent dit voor jou als leidinggevende?’. Een oefening helpt je vervolgens om de theorie van het hoofdstuk meteen toe te passen op je eigen situatie. En mocht je verder de diepte in willen, dan is er nog de site met talloze columns, scans en tips.

Het is Van der Molen ernst met dit onderwerp, en over het algemeen is het dan ook een serieus boek. Om zijn uitgangspunt te verduidelijken citeert hij in het voorwoord Mary Parker Follet (Amerikaans socioloog): ‘Leiderschap gaat over het vergroten van autonomie van diegenen die geleid worden’. In zijn boek probeert Van der Molen via een breed scala aan uitgangspunten, theorie en casussen een antwoord te formuleren op de vraag hoe je als leider meer leiders kunt scheppen.

In die opzet is hij zeker geslaagd. Het is een zeer compleet overzicht geworden van klassieke theorieën vertaald naar de huidige tijd. Het boek biedt wellicht geen hele nieuwe inzichten, maar door de compleetheid, de mix van ‘harde’ theorie en ‘zachte’ uitgangspunten (haast poëtisch is nummer 8: ‘je kunt mensen tevoorschijn luisteren. Wees stil) is het een waardevol naslagwerk dat veel mensen zal inspireren. Mooi ook hoe hij in het laatste hoofdstuk de cirkel op een luchtige manier weer rond maakt.  Hij voert zijn eigen, vaak gebruikte metafoor van de boom nog eens op en stelt de (retorische) vraag: ‘word je een boom of blijf je een eikel?’.

Al met al is dit een waardevolle aanvulling op de reeds bestaande managementliteratuur over leiderschap. De theoretische onderbouwing geeft het voldoende diepgang, de talloze praktijkverhalen houden het zeer lezenswaardig. Daarnaast is het ook nog eens prachtig en origineel vormgegeven. Kortom, De kracht van organisch leiderschap heeft alles in zich om een nieuwe klassieker te worden.

Sylvie van der Haar is coach/trainer in haar eigen bedrijf. ‘Zonder stilstand geen vooruitgang’ is leidend voor al haar activiteiten: om te kunnen blijven vernieuwen is af en toe even stilstaan cruciaal. Ze verzorgt ook diverse workshops met dit thema, waarvoor managementboeken een inspiratiebron vormen. www.instantes.nl

Sylvie van der Haar is trainer/coach en verzorgt workshops, met o.a. managementboeken als inspiratiebron. Ze is verbonden aan Instantes.

Recensie door Thomas Cech 

De kracht van organisch leiderschap is een aanwinst voor het genre boeken over leiderschap. De auteur zet, middels een combinatie van bestaande (zelfs klassieke) theorieën en nieuwe inzichten, een eigentijdse visie op leiderschap neer.

De kracht van organisch leiderschap is zowel praktisch als diepgaand, soms filosofisch en daarmee inspirerend. De auteur, Ronald van der Molen, behandelt alle aspecten van leiderschap. Zowel de zachtere kanten als cultuur, motivatie en visievorming als de hardere kanten zoals managementstructuren en werkprocessen inrichten.

Van der Molen onderbouwt zijn visie met wetenschappelijke theorieën en praktijkcases. Die laatste komen uit profit en non profit en zijn veelal geënt op transities. Regelmatig was ik positief verrast. Daarnaast maakt Van der Molen gebruik van hedendaagse inzichten over wendbare organisaties, autonome, zelfsturende teams en faciliterend leiden.

De auteur werkt niet zozeer één model uit, hij behandelt alle facetten van modern leiderschap, het geheel krijgt kleur door steekhoudende metaforen uit de natuur. Die maken het begrijpelijk en makkelijk overdraagbaar. Het boek bestaat uit 5 fases en 10 hoofdstukken waarin het gedachte helder en breed uiteen wordt gezet. Van der Molen biedt te veel inzichten om in deze recensie weer te geven, vandaar dat ik me beperkt tot de zaken die mij bijzonder opvielen.

Er wordt door het hele boek slim gebruik gemaakt van bestaande management- en leiderschapstheorieën, zoals van Mintzberg, McGregors X en Y theorie, en onderbelichte klassiekers zoals de Zelf Determinatie Theorie (ZDT). Interessant vond ik dat Van der Molen ZDT vanuit twee kanten belicht: wat moet je wel doen en wat niet doen om aan de voorwaarden voor autonomie, competentie, gevoel en groepsgevoel te voldoen?

De auteur besteedt uitgebreid aandacht aan de voorbereidende fase om de organisatie wendbaarder te maken en zelforganiserend. Die fase verdeelt hij onder in twee onderwerpen: bewustzijn van een organisatie vergroten en de vernieuwing aanwakkeren. Dit leidt tot interessante inzichten. Het bewustzijn vergroten concentreert zich vooral op het vergroten van bevlogenheid, waarbij bevlogenheid vanuit de ZDT voorwaarden wordt ingevuld.

In hoofdstuk 3 zet de auteur het centrale gedachtegoed uiteen en zet dat af tegen andere visies op leiderschap. Hij toont aan dat organisch leiderschap de logische volgende ontwikkeling in leiderschap is. Waar oudere vormen van leiderschap te veel gericht zijn op de top, gaat organisch leiderschap er vanuit dat leiderschap overal is en opkomt en vertrekt naar gelang de context. Dit sluit perfect aan bij de snelveranderende wereld en de behoefte van organisaties om sneller en wendbaarder te worden.

Ik vond de drie natuurwetten van verandering interessant. Die gaan in tegen de neiging van leidinggevenden om veranderingen te managen en organisaties te reorganiseren. De eerste wet: organisatieverandering is een gezamenlijk leerproces waarvan je, als het eenmaal is begonnen, niet weet wat de uitkomst zal zijn. De tweede natuurwet zegt: een verandering moet worden aangepakt volgens de principes en methodes die gelden in de nieuwe gewenste situatie. En de derde natuurwet: een organisatieverandering begint pas als mensen dingen anders gaan doen of andere dingen gaan doen.

Maar, zoals gezegd, ik kan niet op alles ingaan in deze recensie.

Tot slot: De kracht van organisch leiderschap is schitterend (en organisch!) vormgegeven. Het is praktisch en diepgaand. Een must read voor toekomstige leiders en managers. Mijn favoriete les: je kunt mensen te voorschijn luisteren, wees stil!

Thomas Cech is Commercieel Manager, Expert in Marketing en Sales, Business Development, Account Management en General Management.

Thomas Cech is Commercieel Manager, Expert in Marketing en Sales, Business Development, Account Management en General Management.

Recensie door Nico Jong 

Sinds de Industriële Revolutie zijn we door mechanisering en automatisering steeds efficiënter gaan organiseren. De mens is daarbij op de achtergrond geraakt en een tandwiel in het grote raderwerk geworden.

De organisatie is een machine, personeel werkt liever niet en moet dus aangestuurd en gecontroleerd worden. Daar is een hiërarchische structuur voor ingericht met een planning en control cyclus. McGregor noemde dat vorige eeuw in zijn Theory X en Y een negatief mensbeeld. Managers vinden het niet leuk te horen dat ze een negatief mensbeeld aanhangen, dus heet het inmiddels een pessimistisch mensbeeld. De machinemetafoor wekt de suggestie dat de organisatiewereld gecompliceerd, maar wel maakbaar en controleerbaar is. Deze manier van kijken werkt prima in een technische productieomgeving, maar niet in een sociale procesomgeving. De organisatie is dan veel meer een levend organisme. De natuur biedt hiervoor beter passende voorbeelden en metaforen, volgens Ronald van der Molen in De kracht van organisch leiderschap.

Onze maatschappij verandert aldus Van der Molen. Mensen worden steeds mondiger en zelfstandiger en hebben minder behoefte aan toezicht. Hun aandacht concentreert zich op verbinding, wendbaarheid en zelfredzaamheid. Leiderschap moet kantelen van dicteren naar voorwaarden scheppen, van controleren naar vertrouwen geven en van afhankelijkheid creëren naar autonomie vergroten. De kracht van netwerken groeit. Traditionele verticale organisatiestructuren en klassieke communicatiepatronen staan ter discussie. De complexiteit en de dynamiek van de huidige samenleving en haar vraagstukken zorgt voor onzekerheid en onvoorspelbaarheid. De uitkomst is vooraf niet vast te stellen, die zullen we al doende en proefondervindelijk moeten ontdekken. Daarbij kunnen we vijf fasen doorlopen: ontginnen, zaaien en kiemen, groeien, bloeien en vrucht dragen. Deze organische fasen vormen tevens de opbouw van het boek van Van der Molen. Ieder deel bevat twee inhoudelijke hoofdstukken waarmee de auteur invulling geeft aan organisch leiderschap, plus twee praktijkvoorbeelden.

De kracht van organisch leiderschap is smaakvol vormgegeven met mooie kleurenfoto’s die de vijf fasen van het boek natuurlijk verbeelden. De auteur gebruikt een toegankelijke schrijfstijl die prettig leest en de praktijkvoorbeelden spreken voor zich. De inhoudelijke hoofdstukken bieden geen spectaculaire nieuwe inzichten, maar maken wel heel duidelijk wat er in de huidige tijd moet gebeuren om van de mechanische manier van sturen en de bijbehorende illusie van ‘in control’ zijn over te stappen op een socialere en menselijkere manier van leidinggeven.

Nico Jong is senior adviseur bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Nico Jong is senior adviseur bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.