Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
6 februari 2012 | Joost van Driessen

Het boek 'Bouwstenen van Management en Organisatie' geeft een goede introductie op het vak management en organisatie en heeft een heldere structuur. Dat vindt de uitgever, want dat staat op de achterkant van het boek van Jan Eppink, Gert-Jan Melker en Peter Tack. De uitgever legt de lat daarmee lekker hoog. De vraag is natuurlijk of het boek die pretenties waarmaakt.

De schrijvers zien drie bouwstenen als basis voor een succesvolle organisatie: Strategie, Operaties en Organisatiestructuur. Hoewel elk deel ook afzonderlijk bestudeerd kan worden, volgt het boek deze lijn:
- van omgeving naar strategie;
- van strategie naar operaties;
- van strategie en operaties naar organisatiestructuur.
Dat is een outside-in en top-down benadering. Hoewel de praktijk natuurlijk wat weerbarstiger is, is dit voor een onderwijssituatie een goede aanpak.

Elk hoofdstuk bevat eerst een blok theorie, voorzien van heldere voorbeelden. In het deel 'praktijk' zijn vragen en opdrachten opgenomen. Deze zijn voorzien van antwoordindicaties. Dat maakt het boek geschikt voor zelfstandig(er) gebruik zoals bij (geheel of gedeeltelijk) afstandsonderwijs. Voor de liefhebbers is per hoofdstuk een 'extra' deel toegevoegd met verdiepende stof. Dat zijn interessante toevoegingen die vaak prikkelen om verder te kijken dan de verplichte kost. Bedenk wel dat het echt extraatjes zijn en dus ook maar een klein deel van het boek uitmaken. Zoals de uitgever al aangaf: een heldere structuur, keurig opgedeeld in brokken en per brok weer een heldere structuur. De omvang van de hoofdstukken is ook goed afgestemd op één 'les'.

In het deel Strategie treffen we de klassiekers aan zoals omgevingsanalyse, vijfkrachtenmodel, waardeketen, kerncompetenties, PMC-matrix, en de BCG-matrix. Goed te zien dat ook ROB is opgenomen: de Raming bij ongewijzigd beleid. In combinatie met de natuurlijk ook aanwezige SWOT-analyse kijk je met ROB eerst wat het huidig beleid gaat opleveren, voordat de zoveelste nieuwe strategie wordt uitgerold. Bij de SWOT-analyse mis ik wel de confrontatie van de eigen sterktes met de eigen zwaktes. Dat levert belangrijke 'voorwaardenscheppende doelstellingen' op. Misschien goed voor versie 2.0.

In het tweede deel komen we met de beentjes op de grond. Eppink, Melcker en Tack beschrijven de verschillende functionele deelgebieden van operationeel management. Wederom de klassiekers zoals Hersey en Blanchard, Covey, Maslow, Herzberg en McGregor bij de mensgerichte delen. Natuurlijk de balanced scorecard (met een terechte waarschuwing in het 'extra' deel) in het deel over middelen. Bij de procesbeheersing had ik gehoopt op een deel over Goldraths Theory of Constraints. Dat had zo mooi na de bespreking van Just in Time aan de orde kunnen komen, maar mist nu. Kwaliteitsmanagement behandelt gelukkig wel ServQual (het 'klovenmodel'), dat ook in een inleidend boek niet mag ontbreken.
Het derde deel gaat over organisatieontwerp. De schrijvers geven een mooi overzicht van arbeidsverdeling, relaties en coördinatiemechanismen. Opvallend is dat de archetypen van Mintzberg niet genoemd worden. Zou er dan toch een generatie managers ontstaan die niet gaat vinden dat de adhocratie het a te streven ideaal is?

In het laatste hoofdstuk komen de drie bouwstenen bij elkaar. Hoewel de titel weer de top-down benadering suggereert, staat in de tekst 'alignment' centraal. Bij de beschrijving van de tests van Goold en Campbell kreeg ik (zoals vaker in het boek) de behoefte om een slag dieper te gaan. Het nadeel van een inleidend boek: De materie wordt in de breedte behandeld en gaat daardoor minder diep. Dat is tevens de kracht van het boek: Het boek is met recht een goede introductie tot het brede vak management en organisatie. Zeer geschikt als 'kapstok' voor managementopleidingen. De lat lag hoog, maar de voorspelde kwaliteit wordt zeker waargemaakt.


Praktische bouwstenen voor bedrijfskundigen
28 september 2011 | Bert Peene

Te veel theorie, te weinig praktijk en te weinig mogelijkheden voor zelfstudie: bij NCOI Opleidingsgroep vonden ze dat de meeste studieboeken voor het hoger onderwijs onvoldoende aansloten bij de behoeften van hun klanten. Die zijn vaak al wat ouder en hebben meer praktijkervaring dan de doorsnee hbo-student. Ze combineren hun studie met een baan en dat stelt andere eisen aan de opzet van het materiaal. Daarom werd besloten een eigen uitgeverij op te richten. Die is inmiddels verzelfstandigd en werd onlangs gepresenteerd als Concept Uitgeefgroep. Een van de eerste titels binnen het fonds is Bouwstenen van management en organisatie, geschreven door Jan Eppink, Gert-Jan Melker en Peter Tack, praktijkmensen die ook thuis zijn in het hoger onderwijs.

Bouwstenen voor management en organisatie is allereerst geschreven voor de ‘ondernemende student’. Dat blijkt iemand te zijn die aan zelfstudie doet en dat stelt bepaalde eisen aan het studiemateriaal. Het moet bijvoorbeeld een duidelijke structuur hebben. Eppinks boek is daarom, net als overigens de andere boeken die inmiddels bij Concept verschenen zijn, opgebouwd uit vijf onderdelen: Kernstof, Theorie, Praktijk, Extra en Antwoord. De Kernstof bevat een beknopte samenvatting van wat er in het desbetreffende hoofdstuk wordt behandeld, onder het kopje ‘Theorie’ worden gangbare modellen en visies besproken, ‘Praktijk’ bestaat uit vragen en opdrachten en in veel gevallen ook een case aan de hand waarvan het geleerde kan worden toegepast. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met het onderdeel Extra, dat een verdieping van de aangeboden stof behelst.

‘Bouwstenen van Management en Organisatie’ is geschreven vanuit een bedrijfskundig perspectief. Voer voor generalisten dus, want bedrijfskundigen werken met meerdere disciplines. Achtereenvolgens komen aan bod: Strategisch management: van omgeving naar strategie, Operationeel management: van strategie naar operaties, en Organisatieontwerp: van strategie en operaties naar organisatiestructuur. In de capita selecta die volgen, worden de vraagstukken uit het boek vanuit een aanvullende, bredere optiek bekeken: cultuur, groei en ontwikkeling van organisaties en corporate governance.

De boeken van Concept willen zich niet alleen onderscheiden door hun structuur en bredere perspectief; de relatie met de praktijk moet ook groter zijn dan in het doorsnee studieboek voor het hoger onderwijs. Daartoe dient vooral de oefencase ‘Entrance & Security Systems’, die als een rode draad door het boek van Eppink c.s. loopt. De case is geïnspireerd op een bestaande onderneming: Koninklijke Boon Edam, een vooraanstaand producent van toegangstechnologie, marktleider in Nederland en ook daarbuiten. Ze komt vijftien keer in het boek terug, aan het eind van ieder hoofdstuk.

‘Bouwstenen voor Management en Organisatie’ is een fraai uitgevoerd boek dat je moeilijk kunt laten liggen als je er in de boekhandel een stapel van ziet liggen. Maar de vraag moet natuurlijk veel meer zijn of het zijn hoge ambities ook waarmaakt. Is het meer praktijk dan veel andere boeken voor het hbo? Sluit het inderdaad beter aan op de wereld van de studerende professional?

Wat mij betreft doet het dat zeker. Dat komt vooral door de opdrachten bij de oefencase, de ‘pieces de resistance’, waar je als student echt even voor moet gaan zitten. Maar ook de vele cases en extra materiaal dragen daaraan bij. Het boek zal zich ongetwijfeld ook prima lenen voor zelfstudie, maar daar ben ik eerlijk gezegd minder blij mee, met name omdat dat betekent dat alle vragen en opdrachten van antwoorden en uitwerkingen worden voorzien. En dat druist in tegen alle moderne opleidingsprincipes die ervan uitgaan dat er een wezenlijk verschil is tussen informatie en kennis. Informatie wordt pas kennis op het moment dat iemand er betekenis aan toekent. Dat wordt feitelijk onmogelijk wanneer de auteur vertelt wat ‘de juiste’ antwoorden en oplossingen zijn.

Ik begrijp waarom ze bij Concept die keus gemaakt hebben, maar of het boek daarmee ook geschikt wordt voor de reguliere hoger onderwijs, wat wel degelijk de bedoeling is, betwijfel ik. Ik had voor een ondersteunende website gekozen, dan had je meteen een heuse community kunnen maken van professionals die vanuit hun studie en hun werk met dezelfde materie bezig zijn en (dus) met dezelfde vragen worstelen. Dat laat onverlet dat ik, vooral door de grote mate van praktijkgerichtheid, ‘Bouwstenen van Management en Organisatie’ een verrijking vind voor het aanbod waaruit docenten en studenten in het hoger onderwijs kunnen kiezen. Die antwoorden kun je immers gewoon negeren.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden