Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Nooit meer doen alsof - 'Nauta brengt een lastig onderwerp dichtbij huis'
29 september 2021 | Henk Jan Kamsteeg

Bedrijven hebben moedige leiders nodig. Leiders die hun schaamte herkennen en durven te benoemen. In Nooit meer doen alsof neemt Aukje Nauta ons mee in een boeiend thema.

Voorbeelden van schaamteloos gedrag van leidinggevenden genoeg. Graaien met (publiek) geld. Liegen onder het mom van ‘geen actieve herinnering aan…’ Schofferen van medewerkers omdat targets niet zijn gehaald. Hoe hoger op de ladder, hoe schaamtelozer leiders lijken.

Wetenschappelijk onderzoek genoeg dat bewijst dat hoe meer macht iemand voelt, hoe minder empathisch hij of zij is. En dus gaan we onze respectloze gang. Bedekt met mooie woorden ‘de ander te willen dienen’, maar gemotiveerd door (bewust of onbewuste) drijfveren er zelf beter van te worden. Zelfdienend leiderschap kent zijn diverse monsterlijke vormen.

In Nooit meer doen alsof gaat Aukje Nauta in op het gevoel van schaamte – of het gemis hiervan. Waar we het bij schaamte over hebben? De definitie van Nauta: ‘Schaamte is een sociale, morele, pijnlijke emotie die je ervaart als je vindt dat wie jij bent niet voldoet aan bepaalde normen.’ Iemand die schaamteloos handelt, denkt dus helemaal niet aan die normen, of kan deze normen geen moer schelen.

Naast veel persoonlijke anekdotes, die het goed zouden doen in een vrouwenmagazine en waarin Nauta laat zien dat schaamte te overwinnen is, gaat zij in op wat schaamte binnen organisaties voor gevolgen kan hebben. ‘Een teveel aan schaamte is niet alleen funest voor koppels,’ zo stelt zij, ‘ook grotere groepen, in het bijzonder arbeidsorganisaties, hebben eronder te lijden.’ Nauta haalt onderzoek van Brené Brown aan waaruit blijkt dat in bedrijven waar veel schaamte heerst, er een gebrek is aan innovatie. Voor innovatie blijken ‘moedige leiders’ nodig te zijn. ‘In de laffe cultuur die die veel bedrijven kenmerkt, worden moeilijke gesprekken gemeden, onthouden mensen elkaar van feedback, staat perfectionisme in de weg van leren en groeien […] en houden mensen wilde ideeën achter uit angst om uitgelachen te worden.’ Brown: ‘Laffe organisatieculturen zijn doordesemd met schaamte.’

Zoals bovengenoemde voorbeelden al aangeven, is de oplossing voor een teveel aan schaamte niet schaamteloosheid. Niet doen waar je maar zin in hebt – vaak ten koste van anderen – maar schaamte uitspreken, is een belangrijke stap om met schaamte om te gaan. Een voorbeeld: De oplossing voor geen eerlijke feedback durven geven (schaamte), is niet iemand eens flink de waarheid te zeggen en hem of haar de huid vol te schelden om zijn geklungel (schaamteloos). Wat wel kan werken, is het gesprek aan te gaan en durven te benoemen dat je het moeilijk vindt om feedback te geven, maar dat je ervoor kiest dit toch te doen omwille van die ander en van de organisatie. Zo was ik eens als mediator aanwezig bij een gesprek tussen een leidinggevende en medewerker. Ik wist dat de laatste erg tegen het gesprek had opgezien en er nachten van had wakker gelegen. De leidinggevende opende het gesprek door te vertellen dat hij enorm in zijn maag zat met dit gesprek en er vannacht niet van had kunnen slapen. Hij legde zijn schaamte – de angst om niet te kunnen voldoen aan de verwachtingen – direct open en bloot. Het ijs was gebroken.

Nauta verwoordt het als volgt: ‘Het belangrijkste middel om normverschuiving en schaamteloosheid tegen te gaan, is een open dialoog. Door je schaamte te benoemen, verdwijnt het als het ware als sneeuw voor de zon. Of ook: Shame dies on exposure.’

Wat wij – thuis en op het werk – dus nodig hebben, is de moed om schaamte een plek te geven. Nauta raadt de volgende stappen aan:

Stap 1) Herken de schaamtesignalen: herken dat datgene wat je doet, denkt en voelt, voortkomt uit schaamte.

Stap 2) Erken de schaamte: geef toe dat je je ergens voor schaamt.

Stap 3) Beschrijf de schaamte: omschrijf heel precies wat de kloof is tussen wie je bent en wie je graag wilt zijn. Van welke norm wijk je af?

Stap 4) Onderzoek je verlangen: wat ligt er precies achter de norm die afwijkt, waardoor je dat gevoel van schaamte ervaart?

Stap 5) Onderzoek met wie je je wilt verbinden: het feit dat je je schaamt, bewijst dat je anderen goed wilt doen.

Nooit meer doen alsof is niet een typisch managementboek, maar daardoor misschien des te interessanter. Door afwisseling van kwetsbare persoonlijke verhalen en goed behapbare theorie, brengt Nauta een lastig onderwerp dichtbij huis.

Henk Jan Kamsteeg is eigenaar van het trainingsbureau Proistamenos. Hij heeft trainingen en coaching op het gebied van (persoonlijk) leiderschap en storytelling. Daarnaast is hij auteur van diverse boeken zoals Dienend leiderschapDe kracht van het compliment en Spreken met passie; de kracht van storytelling. Inclusief leiderschap is zijn laatste boek.


Nooit meer doen alsof - 'Praktisch, onderbouwd en onderhoudend'
24 september 2021 | Christel Deckers

Wat zou je doen als schaamte geen rol speelt? Deze mooie vraag staat op de cover van Nooit meer doen alsof - Denk je schaamte om en maak het je kracht van Aukje Nauta.

Zelf ben ik de schaamte wel voorbij. Met het bereiken van een zekere leeftijd trek je je steeds minder aan van wat andere mensen van je vinden. Je trekt je eigen plan en hoeft niet meer door iedereen aardig gevonden te worden. Toch trok dit boek mijn aandacht, omdat ik het onderwerp in mijn coachingpraktijk tegenkom en ik wel wat verdieping kon gebruiken.

Nooit meer doen alsof is een handleiding om in drie stappen te komen tot een mindset waarin je ‘nooit meer doet alsof’. Op basis van wetenschappelijk onderzoek laat Nauta bovendien zien hoe je van je schaamte je kracht maakt.

Nauta geeft zelf het goede voorbeeld door open en eerlijk én met veel luchtigheid en humor over zichzelf en haar persoonlijke leven te schrijven. Wat me daarin met name opvalt is haar schaamte over haar relatiestatus. Waarom ben ik alleen? Wat is er mis met mij? Ook schrijft ze over haar schaamte over haar ingewikkelde relatiestatus (driehoeksverhouding met getrouwd stel). De eerste stap in Nauta’s methode: erken je schaamte en leer open en eerlijk te zijn over je onzekerheden.

De tweede stap: denk je schaamte om en breng haarscherp in beeld wat je wilt veranderen, zodat je ten slotte als derde stap van schaamte je kracht kunt maken. Daardoor kun je stoppen met doen alsof en de leukste versie van jezelf worden.

Ik noem als voorbeeld, en dat is een onderwerp waar ik zelf ook mee worstel, het spanningsveld tussen afhankelijkheid van anderen en toch ook autonoom willen zijn. Of nog beter, zoals Nauta het formuleert, authentiek. ‘Ik zou gelukkiger zijn in relaties als ik minder schaamte had zodat ik op alles en iedereen zou kunnen afstappen en me nooit meer eenzaam zou voelen.’

Aan de hand van een sociogram brengt Nauta vervolgens inzichtelijk in beeld op wie ze dan precies zou willen afstappen op momenten dat zij zich eenzaam voelt. Omdat ze bang is voor afwijzing inventariseert ze vervolgens aan de hand van de ‘awkward enquête’ hoe familie, vrienden en kennissen tegen haar aankijken, en wat ze met haar zouden willen doen. Haar eigen beeld daarvan hoeft immers niet per se overeen te komen met hoe anderen er tegenaan kijken.

Het invullen van de enquête levert veel hilarische momenten op, en dat zorgt voor de nodige luchtigheid in dit boek. Of ik de opgenomen awkward enquête naar mijn familie en vrienden ga sturen durf ik niet te beloven. Maar ik zou het leuk vinden om hem zelf voor vrienden/vriendinnen en/of familie in te vullen…

Na het lezen van Nooit meer doen alsof heb je geen excuus meer om niet met je schaamte aan de slag te gaan, en om mensen daarmee te helpen in je coachingpraktijk. Het is praktisch, wetenschappelijk onderbouwd en ook nog onderhoudend.

Christel Deckers is een zeer ervaren bestuurder, o.m. lid van bestuur van de NBA, adviseur en commissaris zowel binnen de zorg als in het onderwijs. Zij is gepromoveerd aan de Business School of Economics in Nijmegen en doet nu onderzoek aan de Erasmus Universiteit naar Bestuur en Toezicht in de zorg. Kernwoorden in haar werk zijn: We doen het samen, met plezier naar je werk en de juiste mens op de juiste plek. www.christeldeckers.nl.


Nooit meer doen alsof - 'Een boek dat de wereld nodig heeft'
21 september 2021 | Marthe van der Molen

Een managementboek over schaamte? Waarom hoor ik je denken? Na het lezen van het pareltje Nooit meer doen alsof - Denk je schaamte om en maak het je kracht van Aukje Nauta weet ik wel beter.

Schaamte kost onnodig veel energie. Het continu verbloemen van beperkingen (juist ook op het werk), het verlangen ergens bij te horen, het ongemakkelijke gevoel van schaamte, het blozen... Al deze energie kunnen we niet stoppen in onze eigen ontwikkeling of het verbeteren van onze tekortkomingen.

Schaamtevrij worden is het doel stelt Nauta, maar hoe doen we dat dan?

De wens om schaamtevrij te zijn zit diep bij Nauta. She is on a mission! De enige manier om dit te realiseren is door in dit boek helemaal met de billen bloot te gaan. Want zelfonthulling leidt tot zelfonthulling stelt ze. Er komen veel herkenbare situaties voorbij en door de persoonlijke voorbeelden die zeer droog en humoristisch zijn beschreven, leest het als een roman. Schaamteloos schakelt Nauta over van haar eigen single zijn en de daarbij horende relatieperikelen naar schaamte in organisaties. Hierbij schuwt ze niet haar eigen en broodnodige ‘emotionele incontinentie'.

Achter de schaamte schuilt altijd een verlangen. Nauta zou Nauta niet zijn als ze niet uit zou gaan van het positieve. Hoe kun je schaamte als krachtbron gebruiken? 

Door dit boek ontdekte ik dat ik onlangs zelf ook een poging heb gedaan om schaamtevrij te worden. Ik liet een assessment doen bij een adviesbureau. Het idee was om elkaar via het assessment beter te leren kennen en mogelijk meer te gaan samenwerken. Mijn persoonlijke doel was ook om mijn angst om afgewezen te worden, te overwinnen. Door dit expliciet te maken naar hen en bevriende concullegae, viel al een deel van mijn schaamte weg. Toen ik na het assessment nog wat werk aan de winkel bleek te hebben, was dit herkenbaar, de vinger kwam op de zere plek, maar ik ervoer geen schaamte. Ik wist welk verlangen eronder zat. Door mij bloot te geven ontstond er ruimte. De schaamte voorbij!

Ik zal er wel geen verstand van hebben. Maar hoewel ik met twee kinderen onder de 3,5 op vakantie was en geveld werd door voedselvergiftiging, heb ik dit boek in één ruk uitgelezen. Door zich bloot te geven, maakt Nauta de weg vrij voor velen. Het inspireert om nooit meer te doen alsof. Nooit meer doen alsof is een boek dat de wereld nodig heeft.

Marthe van der Molen is organisatie-adviseur bij Meauve Veerkrachtig Veranderen. Ze helpt organisaties veerkrachtiger en succesvoller te worden door teams en leiders te versterken. Hierbij maakt ze gebruik van veranderkunde, positieve psychologie en werkgeluk.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden